Các hãng xe Trung Quốc xây nhà máy tại Việt Nam: Cú hích hay thách thức?

Phong Vu Autoparts 20 lượt xem

Làn sóng xe lắp ráp Trung Quốc: Việt Nam trở thành cứ điểm sản xuất mới tại Đông Nam Á

Làn sóng xe lắp ráp Trung Quốc tại Việt Nam

Thị trường ô tô Việt Nam đang chứng kiến cuộc đổ bộ mang tính bước ngoặt từ các tập đoàn xe hơi hàng đầu Trung Quốc. Không còn dừng lại ở việc nhập khẩu nhỏ lẻ hay thăm dò ngắn hạn, các ông lớn gồm Changan, Geely và Chery đã đồng loạt khởi công các nhà máy quy mô lớn tại các tỉnh thành. Đây là chiến lược bám rễ sâu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa nhằm mục đích tái định vị thương hiệu, xóa bỏ định kiến cũ và nỗ lực xây dựng lại niềm tin của người tiêu dùng.

Lịch sử làn sóng thứ nhất (2006 - 2018): Bài học xương máu từ giá rẻ và sao chép

Để hiểu lý do tại sao các hãng xe Trung Quốc chấp nhận chi hàng tỷ USD xây dựng nhà máy tại Việt Nam ở thời điểm hiện tại, cần nhìn lại thất bại từ làn sóng thứ nhất hơn một thập kỷ trước.

Năm 2006: Mẫu sedan Lifan 520 đặt chân đến Việt Nam đánh dấu cột mốc đầu tiên của ô tô Trung Quốc. Tuy nhiên, hàng loạt sự cố nghiêm trọng như gãy trục xe, hỏng hóc vặt liên miên chỉ sau chưa đầy một năm lăn bánh đã giáng đòn chí mạng vào tâm lý khách hàng.

Năm 2009: Với mức giá 9.900 USD (rẻ nhất thị trường lúc bấy giờ) thông qua liên doanh với Ô tô Hòa Bình (VMC), Chery QQ3 vẫn thất bại thảm hại do độ nhận diện thương hiệu kém. Sau 3 tháng mở bán, mẫu xe này chỉ tiêu thụ vỏn vẹn 300 chiếc rồi âm thầm rút lui.

Năm 2010: Một năm sau Chery, BYD chính thức chào sân Việt Nam với mẫu xe đô thị F0 có giá 262 triệu đồng. Tuy nhiên, mẫu xe này ngay lập tức bị người tiêu dùng quay lưng vì thiết kế tương tự chiếc Toyota Aygo. Khung gầm, động cơ, ly hợp và hộp số hoàn toàn lép vế trước các đối thủ Kia Morning hay Toyota Aygo, dẫn đến kết cục phải tháo chạy khỏi thị trường chỉ sau một thời gian ngắn.

Giai đoạn chật vật: Sau đó, một loạt thương hiệu như Haima, MG, Zotye và BAIC lần lượt tìm đường vào Việt Nam. Dù có một số giai đoạn gây chú ý bằng xe nhiều công nghệ, nhưng do rào cản về chất lượng không đồng đều, làn sóng ô tô Trung Quốc giai đoạn này nhìn chung vẫn rơi vào tình cảnh vô cùng trầy trật.

Haima: Hãng xe ô tô Haima của Trung Quốc chính thức bước chân vào thị trường Việt Nam lần đầu tiên vào tháng 12 năm 2011.

Năm 2011 (Lần đầu tiên): Haima ra mắt thị trường Việt Nam thông qua đơn vị phân phối Kylin-GX668 tại Hải Phòng. Hãng mang đến các mẫu xe như Haima 2, Haima 3, Haima 7 và Haima Freema với thiết kế và công nghệ dựa trên sự hợp tác trước đó với Mazda.
Năm 2017 (Rút khỏi thị trường): Do các dòng xe mang thiết kế quá giống Mazda và định kiến về chất lượng xe Trung Quốc lúc bấy giờ, thương hiệu không nhận được nhiều sự đón nhận từ khách hàng và âm thầm rút lui khỏi Việt Nam.

MG: Thương hiệu xe ô tô MG (Morris Garages) bước vào thị trường Việt Nam lần đầu tiên vào năm 2012

Năm 2012, Tập đoàn CTAMAD đứng ra nhập khẩu và phân phối xe MG tại Việt Nam, mở showroom đầu tiên tại Hà Nội nhưng do nhận diện thương hiệu chưa cao và giá bán khó cạnh tranh, việc kinh doanh không thành công khiến hãng phải âm thầm rút lui khỏi thị trường sau đó.

Zotye: Thương hiệu ô tô Zotye bước vào thị trường Việt Nam lần đầu tiên vào đầu năm 2015

Vào tháng 9 năm 2015, đơn vị nhập khẩu xe Kylin-GX668 chính thức giới thiệu bộ ba sản phẩm của Zotye tới người tiêu dùng Việt Nam
Các sản phẩm đời đầu bao gồm mẫu SUV hạng trung Zotye T600 cùng bộ đôi sedan cỡ nhỏ Zotye Z300 và Z500. Do định kiến về xe Trung Quốc lúc bấy giờ còn lớn, giai đoạn này Zotye chưa tạo được nhiều dấu ấn.

BAIC: Thương hiệu ô tô BAIC (Tập đoàn Ô tô Bắc Kinh) chính thức bước vào thị trường Việt Nam từ năm 2014 - 2015

Năm 2014 Tập đoàn BAIC đã bắt tay với nhà nhập khẩu tư nhân Kylin-GX668
Năm 2015 hãng bắt đầu đưa những mẫu xe đầu tiên về nước như sedan hạng trung BAIC D80 và ra mắt trưng bày mẫu BAIC CC tại Triển lãm Ô tô Quốc tế Việt Nam diễn ra vào tháng 10/2015. Thời điểm này, lượng xe BAIC bán ra rất nhỏ giọt vì người tiêu dùng chưa mặn mà với xe Trung Quốc.

2. Kỷ nguyên xe xanh (Từ 2023): Thiên thời lộ diện cho ô tô Trung Quốc

Bước sang giai đoạn sau đại dịch, thị trường ô tô Việt Nam đã thiết lập một trật tự mới. Điểm sáng lớn nhất của thị trường hiện tại chính là sự bùng nổ mạnh mẽ của xe năng lượng mới bao gồm xe thuần điện EV, xe lai Hybrid HEV và PHEV.

Tốc độ xanh hóa thần tốc: Doanh số xe xanh tại Việt Nam tăng trưởng gấp đôi chỉ sau một năm, đẩy thị phần xe xanh nhảy vọt từ 7,8% lên mức 14% toàn thị trường.
Cú hích lịch sử từ VinFast: Hãng xe điện nội địa Việt Nam vừa ghi nhận kết quả kinh doanh kỷ lục vô tiền khoáng hậu khi bàn giao hơn 87.000 xe tới tay khách hàng, chiếm tới 25,6% thị phần toàn thị trường Việt Nam.

Thị trường chung tăng trưởng: Sự thành công của VinFast đã giáo dục thành công thói quen dùng xe công nghệ xanh cho người Việt, đẩy tổng dung lượng thị trường lên mức 500.000 xe, tăng 22% (VAMA). Riêng lượng xe nhập khẩu đạt đỉnh với 173.561 chiếc, mang về kim ngạch 3,62 tỷ USD (VAMA).
Cơ hội vàng cho xe Trung Quốc: Tốc độ xanh hóa thần tốc này chính là đòn bẩy khổng lồ. Trung Quốc hiện giữ vững vị trí nguồn cung lớn thứ 3 của Việt Nam với 31.112 chiếc, đạt kim ngạch 909 triệu USD.

Làn sóng thứ hai: Số lượng thương hiệu đạt đỉnh toàn thị trường

Không còn rụt rè thăm dò như trước, kể từ năm 2023, thị trường Việt Nam chứng kiến một làn sóng nhập khẩu ô tô Trung Quốc mạnh mẽ chưa từng có. Số lượng thương hiệu Trung Quốc hiện diện đã vươn lên vị trí dẫn đầu toàn thị trường Việt Nam về mặt số lượng hãng, với tổng cộng hơn 13 thương hiệu lớn nhỏ đổ bộ đồng loạt như: MG, BYD, GAC, Geely, Chery, Omoda & Jaecoo, Lynk & Co, Wuling, Haval, GWM, Aion, Hongqi, Beijing, Haima, Dongfeng.
Sự quan tâm của người tiêu dùng đối với làn sóng mới này là vô cùng lớn. Điển hình như thời điểm mẫu xe Wuling Bingo ra mắt vào tháng 11, lượng tìm kiếm trên Google về từ khóa này đã cán mốc 18.000 lượt. Đặc biệt, mỗi khi các hãng xe kích hoạt chiến dịch giảm giá, khuyến mãi sâu vào dịp cuối năm, lượng tìm kiếm về giá xe Trung Quốc lại tăng vọt đáng kể.

Bốn rào cản lớn trên sân chơi xe thuần điện tại Việt Nam

Mặc dù làn sóng tìm kiếm trực tuyến rất cao và số lượng thương hiệu áp đảo, ô tô thuần điện (BEV) Trung Quốc thực tế vẫn vô cùng chật vật và chưa thể mở toang cánh cửa thị trường Việt bởi bốn nút thắt cốt lõi dưới đây:

Hạ tầng trạm sạc công cộng bị độc quyền

Hệ thống trạm sạc công cộng phủ rộng khắp 63 tỉnh thành tại Việt Nam hiện nay gần như thuộc quyền sở hữu độc quyền của VinFast. Sự hậu thuẫn lớn tạo ra bức tường lửa công nghệ khiến xe điện Trung Quốc hoàn toàn không có cơ hội dùng chung hoặc cạnh tranh về mặt tiện ích đường trường.

Bất cập lớn từ quy hoạch đô thị ngõ ngách

Mặc dù người dùng có thể tự sạc tại nhà bằng bộ sạc di động, nhưng công suất nguồn điện gia đình rất thấp, phải mất cả đêm mới có thể sạc đầy pin. Đáng nói hơn, do đặc thù quy hoạch đô thị tại Việt Nam với mạng lưới ngõ hẻm chằng chịt, nhiều tuyến đường chỉ vừa xe máy lưu thông, không phải người sở hữu ô tô nào cũng có đủ điều kiện không gian để chạy xe vào tận nhà sạc qua đêm.

Nghịch lý giá bán đắt gấp đôi nội địa vì áp lực thuế 49%

Đây chính là rào cản kinh tế lớn nhất. Khi nhập khẩu nguyên chiếc (CBU) vào Việt Nam, ô tô Trung Quốc phải chịu áp lực thuế cực kỳ nặng nề. Theo từng mẫu xe, mức thuế nhập khẩu đánh vào xe Trung Quốc có thể lên tới 49%. Trong khi đó, các đối thủ cạnh tranh từ các nước Đông Nam Á như Indonesia và Thái Lan lại được hưởng mức thuế suất ưu đãi 0% theo hiệp định ATIGA.
Cộng thêm chi phí vận chuyển và logistics, giá xe khi đến tay người tiêu dùng Việt bán ra bị đẩy lên cao gấp đôi.

Mẫu xe điện BYD Dolphin có giá bán tại thị trường Trung Quốc chỉ từ 9,98 vạn đến 12,98 vạn Nhân dân tệ (khoảng 350 - 450 triệu VNĐ). Thế nhưng khi mở bán tại Việt Nam, giá xe bị đẩy lên tới 659 triệu Việt Nam đồng (tương đương khoảng 18,77 vạn Nhân dân tệ), đắt hơn gần gấp đôi.
Khách hàng tại Hà Nội chia sẻ với truyền thông: "Tôi rất quan tâm đến mẫu BYD Dolphin, nhưng mức giá hiện tại vẫn quá cao so với điều kiện tài chính của tôi. Nếu mức giá giảm xuống khoảng 550 triệu đồng, tôi sẽ cân nhắc xuống tiền."

Thói quen giảm giá sâu gây tác dụng ngược và nỗi lo hậu mãi

Một rào cản tâm lý lớn khác là việc các nhà phân phối xe Trung Quốc thường áp dụng chiến lược giảm giá sâu ngay sau khi xe ra mắt để kích cầu thị phần [Vietnam News]. Điều này vô tình gây tác dụng ngược khiến xe cũ mất giá nghiêm trọng khi bán lại, khiến người dùng hình thành tâm lý e ngại, giữ tiền chờ đợi chứ không muốn mua xe với giá cao lúc đầu.
Bài học từ thị trường Thái Lan khi BYD liên tục giảm giá mạnh dẫn đến làn sóng khiếu nại dữ dội của người tiêu dùng là minh chứng rõ nét nhất. Rút kinh nghiệm từ sự cố này, các cố vấn bán hàng của BYD tại Việt Nam tiết lộ: Dù tỷ lệ chốt đơn giai đoạn đầu chưa cao, hãng cũng sẽ tạm thời nói không với chiến lược giảm giá ồ ạt để bảo vệ giá trị xe cho khách hàng cũ.

Bản đồ đầu tư mới: Ba chân kiềng nhà máy triệu đô

Để bẻ gãy hoàn toàn định kiến cũ, phá vỡ rào cản thuế nhập khẩu 49% và chứng minh cam kết dịch vụ lâu dài, các tập đoàn lớn nhất của Trung Quốc quyết định thiết lập cuộc chơi sản xuất: Trực tiếp góp vốn, liên doanh xây dựng nhà máy sản xuất nội địa ngay tại Việt Nam.

Changan Motor hợp tác cùng Kim Long Motor

Địa điểm: Khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Quy mô: Diện tích lên tới 30 ha, công suất thiết kế đạt 50.000 xe một năm.
Nội địa hóa: Đạt 40% ở giai đoạn đầu, mục tiêu nâng lên trên 80% vào quý II/2026.

Geely Auto liên doanh cùng Tasco

Địa điểm: Khu kinh tế Tiền Hải, tỉnh Thái Bình.
Vốn đầu tư: Tổng vốn đạt khoảng 168 triệu USD, trong đó Tập đoàn Geely trực tiếp góp 36% cổ phần.
Sản phẩm: Công suất giai đoạn 1 đạt 75.000 xe một năm. Nhà máy sẽ lắp ráp các mẫu xe thuộc thương hiệu Geely và thương hiệu xe sang Lynk & Co.

Chery Automobile sở hữu thương hiệu Omoda & Jaecoo

Địa điểm: Tổ hợp sản xuất tại Khu công nghiệp tỉnh Thái Bình.
Vốn đầu tư: Dự án có quy mô dòng vốn cực lớn, lên tới khoảng 20.000 tỷ Việt Nam đồng, tương đương khoảng 800 triệu USD.
Ý nghĩa trở lại: Từng nếm trái đắng với chiếc QQ3 năm 2009, lần trở lại này Chery đầu tư bài bản, dự kiến nhà máy sẽ chính thức hoàn thành vào năm 2026.

Chiến lược dài hạn: Xây dựng hệ sinh thái và cam kết bảo hành kỷ lục

Khác hoàn toàn với tư duy bán xe kiếm lời ngắn hạn rồi rút lui của 10 năm trước, sự trở lại lần này của các hãng xe Trung Quốc mang tính chiến lược dài hơi nhằm giành lại lòng tin từ người tiêu dùng Việt thông qua những cam kết chưa từng có:

Chính sách bảo hành khủng phá bỏ nỗi lo hậu mãi: Để đập tan sự lo ngại về độ bền và linh kiện, các hãng xe lớn đưa ra các gói bảo hành dài hạn. Điển hình như BYD và GAC cung cấp gói bảo hành 6 đến 7 năm hoặc 150.000 km. Đặc biệt hơn, mẫu xe Omoda C5 của Chery sẵn sàng đưa ra chính sách bảo hành động cơ lên tới 10 năm hoặc 1.000.000 km.
Nỗ lực giải bài toán trạm sạc công cộng và gia đình: BYD hiện đang tích cực bắt tay hợp tác với hơn 10 đối tác lớn tại Việt Nam để phủ sóng mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc. Đồng thời, đối với nhóm khách hàng có điều kiện sạc tại nhà, hãng triển khai giải pháp tặng kèm bộ sạc hộp treo tường 7 kW và miễn phí hoàn toàn chi phí lắp đặt tại gia.
Chiến lược trải nghiệm thực tế từ đại lý: Để thu hút khách hàng trải nghiệm công nghệ xe điện mới, nhiều đại lý BYD tại Hà Nội đã chủ động đầu tư, lắp đặt nhiều trụ sạc nhanh công suất lớn ngay tại khuôn viên và cung cấp dịch vụ sạc điện hoàn toàn miễn phí 24/7 cho khách hàng sở hữu xe của hãng.

Tương lai nào cho ô tô Trung Quốc trên đường phố Việt?

Vạn sự khởi đầu nan, hành trình xóa bỏ định kiến và tái cấu trúc niềm tin trong lòng người tiêu dùng Việt Nam đối với ô tô Trung Quốc chắc chắn sẽ còn gặp nhiều lực cản lớn. Tuy nhiên, với lợi thế là quốc gia đang dẫn đầu toàn cầu về công nghệ xe năng lượng mới (NEV), đi kèm chiến lược nội địa hóa bài bản, đầu tư nhà máy sản xuất nghiêm túc và hoàn thiện chuỗi cung ứng linh kiện tại chỗ, mức độ thâm nhập và thị phần của ô tô Trung Quốc tại Việt Nam được dự báo sẽ liên tục đào sâu và tăng trưởng mạnh mẽ trong các năm tới.
Bản cờ ô tô Việt Nam đang dịch chuyển, và hình ảnh những chiếc xe thông minh, công nghệ xanh của Trung Quốc xuất hiện ngày một dày đặc trên các cung đường Việt Nam sẽ sớm trở thành một thực tế tất yếu của kỷ nguyên di chuyển mới.

04/07/2026